Strategia kokonu

Noworodek / niemowlę
Noworodki i niemowlęta należą do grup szczególnie chronionych w strategii kokonowej, ponieważ w pierwszych miesiącach życia mogą nie mieć jeszcze możliwości uzyskania pełnej ochrony poszczepiennej. Dotyczy to m.in. grypy, przeciwko której szczepienie nie jest stosowane przed 6. miesiącem życia, oraz krztuśca, gdzie ochrona rozwija się dopiero po szczepieniu. Najczęstszym źródłem zakażenia są osoby z najbliższego otoczenia dziecka: rodzice, rodzeństwo, dziadkowie i opiekunowie. Szczepienie tych osób zmniejsza ryzyko transmisji w okresie największej podatności dziecka na ciężki przebieg zakażenia. [1] W badaniu dotyczącym krztuśca wykazano, że zaszczepienie obojga rodziców po porodzie i co najmniej 28 dni przed wystąpieniem choroby u dziecka zmniejszało ryzyko zakażenia krztuścem o 77%. [2] Ograniczeniem strategii jest konieczność objęcia szczepieniami wielu osób oraz wykonania ich z odpowiednim wyprzedzeniem. [1]

Kobieta w ciąży
Kobieta w ciąży odgrywa kluczową rolę w ochronie noworodka i niemowlęcia. Szczepienie ciężarnej może zapewniać ochronę zarówno matce, jak i dziecku w pierwszych miesiącach życia, zanim możliwe będzie rozpoczęcie lub zakończenie podstawowego schematu szczepień u niemowlęcia. Równocześnie okres ciąży jest właściwym momentem na zaplanowanie szczepień osób z najbliższego otoczenia dziecka. Skuteczność takiego postępowania zależy od odpowiednio wczesnej kwalifikacji, edukacji rodziny i organizacji szczepień jeszcze przed porodem. [1] W badaniu z Bangladeszu szczepienie kobiet w ciąży przeciw grypie zmniejszyło ryzyko laboratoryjnie potwierdzonej grypy u niemowląt do 6. miesiąca życia o 63%, pokazując znaczenie ochrony pośredniej w okresie, gdy dziecko nie może być jeszcze szczepione. [3]

Starszy pacjent
U osób starszych ryzyko ciężkiego przebiegu zakażeń, zwłaszcza grypy i jej powikłań, jest istotnie zwiększone. Jednocześnie odpowiedź immunologiczna na szczepienie może być słabsza niż u osób młodszych, dlatego ochrona indywidualna nie zawsze jest wystarczająca. W tej grupie strategia kokonowa polega na ograniczaniu ekspozycji na patogeny poprzez szczepienie domowników, opiekunów oraz personelu medycznego. Ma to szczególne znaczenie w placówkach opieki długoterminowej i środowiskach, w których kontakt z osobami zakażonymi może prowadzić do ognisk epidemicznych. [1] W placówkach opieki długoterminowej szczepienie personelu przeciw grypie wiązało się ze zmniejszeniem śmiertelności całkowitej wśród mieszkańców z 9% do 6%, choć wpływ tej interwencji na częstość laboratoryjnie potwierdzonej grypy pozostaje niepewny. [4] Inne badanie, przeprowadzone przez Carmana i wsp., wykazało, że w placówkach opieki długoterminowej osiągnięcie ok. 50% poziomu wyszczepienia personelu przeciw grypie wiązało się ze znaczącym zmniejszeniem śmiertelności wśród pensjonariuszy. Śmiertelność wyniosła 13,6% w placówkach, w których personelowi rutynowo oferowano szczepienie, wobec 22,4% w grupie kontrolnej, co odpowiadało ok. 40% redukcji ryzyka zgonu. [5]

Lekarz / personel medyczny 
Personel medyczny jest istotnym elementem strategii kokonowej ze względu na częsty kontakt z pacjentami wysokiego ryzyka: niemowlętami, osobami starszymi, przewlekle chorymi oraz pacjentami z immunosupresją. Zakażenia, takie jak grypa czy krztusiec, mogą przebiegać skąpoobjawowo, ale nadal stanowić źródło transmisji. Szczepienia personelu zmniejszają ryzyko zakażeń związanych z opieką zdrowotną, ograniczają możliwość powstawania ognisk epidemicznych i wspierają ciągłość pracy placówki. Głównym wyzwaniem pozostaje niewystarczający poziom wyszczepienia wśród pracowników ochrony zdrowia. [1]

Pacjent w immunosupresji 
Pacjenci z immunosupresją (w tym osoby leczone onkologicznie), mogą nie uzyskać optymalnej odpowiedzi poszczepiennej. U części z nich stosowanie niektórych szczepionek może być przeciwwskazane lub wymagać szczególnej kwalifikacji. Dlatego istotnym elementem ochrony jest szczepienie osób z ich otoczenia, zwłaszcza przeciwko chorobom o dużym potencjale transmisji i cięższym przebiegu, takim jak grypa, krztusiec czy ospa wietrzna/półpasiec. Skuteczność strategii ogranicza niski poziom realizacji zaleceń szczepiennych wśród rodzin i opiekunów pacjentów immunoniekompetentnych. [1]